"Estudo do objeto": um poema de Zbigniew Herbert (Polônia, 1924-1998)


Destaca-se na poesia de Zbigniew Herbert o tratamento dado ao vazio e à suspensão do conhecimento das coisas e do mundo, deixando de lado a existência real do que se contempla para descrever a coisa quase esvaziada de significados.


Junto com Wisława Szymborska (1923-2012) e Czesław Miłosz (1911-2004), Zbigniew Herbert é um dos principais nomes da poesia polonesa da segunda metade do séc. XX. Dele, indicamos as obras Um bárbaro no jardim (ensaios, 1962), publicada no Brasil pela Editora Âyiné (trad. Henryk Siewierski), e Sr. Cogito (poesia, 1974), editada aqui pelo Selo Demônio Negro (trad. Piotr Kilanowski).


A tradução de Rogério Bettoni foi feita a partir de um cotejo cuidadoso do original em polonês com a tradução inglesa de Czesław Miłosz, e a espanhola de Xavier Farré.



Estudo do objeto

Zbigniew Herbert Tradução: Rogério Bettoni


1 o mais belo é o objeto que não existe


ele não serve para carregar água nem para preservar as cinzas de um herói


não foi acalentado por Antígona nem nele um rato se afogou


de orifício, nenhum resquício pois é completamente aberto


visto de todos os lados, quase não é antevisto


os feixes de todas as suas linhas confluem num jato de luz


nem cegueira nem morte podem roubar o objeto que não existe



2 marque o lugar onde ficava o objeto que não existe com um quadrado negro ele será um mero réquiem pela bela ausência


vigoroso lamento aprisionado num quadrilátero


3 agora todo o espaço dilata-se como um oceano


um furacão fustiga o veleiro negro


a asa de uma nevasca circunda o quadrado negro


e a ilha submerge sob a disseminação salina


4 o que se tem agora é espaço vazio mais belo que o objeto mais belo que o lugar que ele deixa é o antemundo um paraíso branco de possibilidades lá você pode entrar gritar vertical-horizontal


relâmpagos perpendiculares golpeiam o horizonte nu


podemos parar aqui de todo modo você já criou o mundo


5 oriente-se pelo olho interior


não se renda a murmúrios sussurros estalidos


é o mundo não criado impresso nos portões da paisagem


anjos ofertam chumaços rosados das nuvens


por toda parte árvores implantam filamentos verdes desalinhados


reis celebram a púrpura e comandam trompetistas auricolores


até a baleia pede um retrato


oriente-se pelo olho interior nada aceite além


6 extraia da sombra do objeto que não existe do espaço polar das inflexíveis quimeras do olho interior uma cadeira


bela e inútil como uma catedral no deserto


ponha sobre a cadeira uma toalha de mesa amarrotada


adicione à ideia de ordem a ideia de aventura


que seja uma confissão de fé diante do vertical em combate com o horizontal


que seja mais silenciosa que anjos mais orgulhosa que reis mais verdadeira que uma baleia que tenha a face das últimas coisas


pedimos que desvele, cadeira as dimensões do olho interior a íris da necessidade a pupila da morte


Studium Przedmiotu



1

najpiękniejszy jest przedmiot którego nie ma

nie służy do noszenia wody ani do przechowania prochów bohatera

nie tuliła go Antygona nie utopił się w nim szczur

nie posiada otworu całe jest otwarte

widziane z wszystkich stron to znaczy zaledwie przeczute

włosy wszystkich jego linii łączą się w jeden strumień światła

ani oślepienie ani śmierć nie wydrze przedmiotu którego nie ma

2

zaznacz miejsce gdzie stał przedmiot którego nie ma czarnym kwadratem będzie to prosty tren o pięknym nieobecnym

męski żal zamknięty w czworobok

3

teraz cała przestrzeń wzbiera jak ocean

huragan bije w czarny żagiel

skrzydło zamieci krąży nad czarnym kwadratem

i tonie wyspa pod słonym przyborem

4

masz teraz pustą przestrzeń piękniejszą od przedmiotu piękniejszą od miejsca po nim jest to przedświat biały raj wszystkich możliwości możesz tam wejść krzyknąć pion – poziom

uderzy w nagi horyzont prostopadły piorun

możemy na tym poprzestać i tak już stworzyłeś świat

5

słuchaj rad wewnętrznego oka

nie ulegaj szeptom pomrukom mlaskaniu

to niestworzony świat tłoczy się przed bramami obrazu

aniołowie oferują różową watę obłoków

drzewa wtykają wszędzie niechlujne zielone włosy

królowie zachwalają purpurę i każą trębaczom wyzłacać

nawet wieloryb prosi o portret

słuchaj rad wewnętrznego oka nie wpuszczaj nikogo

6

wyjmij z cienia przedmiotu którego nie ma z polarnej przestrzeni z surowych marzeń wewnętrznego oka krzesło

piękne i bezużyteczne jak katedra w puszczy

połóż na krześle zmiętą serwetę dodaj do idei porządku ideę przygody

niech będzie wyznaniem wiary w obliczu pionu zmagającego się z horyzontem

niech będzie cichsze od aniołów dumniejsze od królów prawdziwsze niż wieloryb niech ma oblicze rzeczy ostatecznych

prosimy wypowiedz o krzesło dno wewnętrznego oka tęczówkę konieczności źrenicę śmierci

1

najpiękniejszy jest przedmiot

którego nie ma


nie służy do noszenia wody

ani do przechowania prochów bohatera


Oficina Palimpsestus - 2020. Todos os direitos reservados.